Bilgisayar toplamayı düşünenler için kötü haberim var: RAM fiyatları çıldırdı. 2024’ün sonunda 130 dolara aldığınız 32GB RAM, şimdi 440 dolar. “Biraz bekleyelim düşer” diyorsanız, daha da kötü haberim var: Bu kriz 2028’e kadar sürebilir. Peki ne oluyor? Neden bir anda RAM bu kadar pahalandı?
Meseleyi anlamak için önce geniş bir perspektiften bakalım, OpenAI gibi yapay zekâ şirketleri, henüz inşa edilmemiş veri merkezleri için, henüz üretilmemiş GPU’lara takılacak, henüz kazanmadıkları paralarla milyarlarca dolarlık RAM sipariş ediyor. Somut bir örnek verirsek eğer OpenAI’nin “Stargate” projesi: 500 milyar dolarlık bir veri merkezi planı. Ve bu proje için Samsung ve SK Hynix’ten ayda 900 bin DRAM wafer sipariş ettiler. Bu ne demek? Dünya genelindeki tüm DRAM üretiminin yaklaşık %40’ı. Düşünün ki dünyadaki RAM üretiminin neredeyse yarısını tek bir proje için ayırıyorlar. Ama proje henüz yok. Veri merkezi henüz inşa edilmedi. GPU’lar henüz üretilmedi. Ama sipariş verildi bile.
Şimdi işin daha teknik kısmına girelim. Yapay zekâ için kullanılan özel belleklere HBM (High Bandwidth Memory) deniyor. Bizim bilgisayarlarımızda kullandığımız DDR5’ten çok daha hızlı, çok daha pahalı. İşte asıl sorun burada başlıyor: HBM üretmek için kullanılan fabrika, normal RAM üretmek için kullanılan fabrikayla aynı. Bir fabrika ya DDR5 üretir ya HBM. İkisini birden üretemez. Matematik basiti 1 birim HBM üretmek, 3 birim normal RAM üretmek kadar kaynak tüketiyor. HBM’nin kâr marjı %50’nin üzerinde, normal RAM’in kâr marjı %15-20 civarında. Siz olsanız ne yapardınız? Tabii ki HBM üretirdiniz.
İşte bu stratejinin en çarpıcı sonucu: Micron, 30 yıldır bildiğimiz Crucial markasını tamamen kapattı. Artık tüketicilere uygun fiyatlı RAM satmayacaklar. Tüm kapasitelerini yapay zekâ şirketlerine ayıracaklar. Üç büyük oyuncu var piyasadai SK Hynix %62 pazar payıyla NVIDIA’nın ana tedarikçisi ve 2026 için stokları tükendi. Micron %21 pazar payıyla NVIDIA’nın ikinci kaynağı, yine 2026 için stoklar tükendi. Samsung ise %17 pazar payıyla AMD ve Google’a satıyor ama kalite sorunları yaşıyor.
Bize yansıyan tarafı ise ekonomideki bitmek bilmeyen enflasyonun içinde 2025’teki gerçekliğin ortada kabak gibi yüzüme çarpması oldu. Bir bilgisayarın maliyetinin normalde %15-20’si RAM’di, şimdi bu oran %30-40’a çıktı ve toplam maliyet artışı %30 ile %50 arası gerçekleşti. Buna da bir örnek verelim hemeni 30.000 TL’ye toplanan bir bilgisayar, şimdi 40.000-45.000 TL arası oldu. İşin kötüsü, bu sadece RAM’le sınırlı değil. Ekran kartlarındaki VRAM de aynı tip çiplerden üretiliyor. Yani GPU üretimi de etkileniyor. 2026 ilk çeyrek öngörüsü olarak oyun GPU’larının üretimi %40 azalacak, iş istasyonu ve geliştirme bilgisayarları da bundan etkilenecek ve fiyatlar daha da yükselecek.
Bu durumun maliyet ve üretim konusunda toparlanma yılını 2028 olarak öngörüyorlar. Micron’un Japonya’daki yeni DRAM fabrikası 2029’da tam kapasiteye ulaşacak, CHPS Yasası ile ABD’de yapılan yatırımlar uzun vadeli çözüm ama kısa vadede hiçbir şey değiştirmeyecek, mevcut siparişler 2026’nın sonuna kadar doldu. Yani tahmini yıl 2028. Fiziksel altyapı, enerji, hammadde… Hepsi birbirine bağlı. 2000’lerin dot-com balonu sadece hisseleri vurdu. Bu sefer fiziksel dünya da etkileniyor. Belki de bu, yapay zekâ devriminin gerçekten ciddi olduğunun göstergesi. Ya da belki de tarihimizdeki en büyük teknoloji balonunun. 2028’de bunun hangisi olduğunu göreceğiz. O zamana kadar, bilgisayar toplamayı düşünüyorsanız, kredi kartınızı hazırlayın.
