Borsa İstanbul, işlem gören şirketlerin finansal özelliklerine, büyüklüklerine ve piyasa koşullarına göre farklı pazar yapıları oluşturmuştur. Yatırımcıların bilinçli yatırım yapabilmesi için hangi pazarın ne anlama geldiğini ve bu pazarlarda hangi tür hisselerin işlem gördüğünü anlaması önemlidir. Bu yazımızda Yıldız Pazar, Ana Pazar, Alt Pazar ve diğer pazarların ne olduğunu detaylarıyla inceleyeceğiz.
| Pazar Adı | Sembol | Tanımı |
|---|---|---|
| Yıldız Pazar | Z | Borsaya ilk kotasyonda halka arz edilen kısmının piyasa değeri 1 milyar TL ve üzeri olan şirketlerin bulunduğu pazardır. |
| Ana Pazar | N | Borsaya ilk kotasyonda halka arz edilen kısmının piyasa değeri 1 milyar TL – 250 milyon TL arasında olan şirketlerin bulunduğu pazardır. |
| Alt Pazar | T | Borsaya ilk kotasyonda halka arz edilen kısmının piyasa değeri 250 milyon TL – 100 milyon TL arasında olan şirketlerin bulunduğu pazardır. |
| Yakın İzleme Pazarı (YİP) | W | Yıldız, Ana veya Alt pazarlardan çıkarılma durumuyla karşı karşıya olan şirketlerin işlem gördüğü riskli pazardır. |
| Yapılandırılmış Ürünler ve Fon Pazarı (YÜFP) | K | Yatırım fonları, varantlar, sertifikalar, kira sertifikaları, gayrimenkul sertifikaları gibi yapılandırılmış finansal ürünlerin işlem gördüğü pazardır. |
| Girişim Sermayesi Pazarı (GSP) | Q | Sadece nitelikli ve kurumsal yatırımcıların işlem yapabildiği, büyüme hedefli girişim şirketlerinin yer aldığı pazardır. |
| Emtia Pazarı | E | Emtia sertifikalarının işlem gördüğü pazardır. |
| Piyasa Öncesi İşlem Platformu (PÖİP) | S | Henüz borsada işlem görmeyen ve Borsa tarafından işlem görmesi uygun bulunan halka açık statüdeki şirketlerin işlem gördüğü platformdur. |
Yıldız Pazar
Yıldız Pazar, Borsa İstanbul’da işlem gören en yüksek piyasa değeri, likidite ve işlem hacmine sahip şirketlerin yer aldığı pazardır. Genellikle büyük ölçekli şirketlerin hisseleri burada bulunur. Yıldız Pazar’daki hisseler yatırımcılar arasında popülerdir çünkü bu şirketler finansal açıdan güçlü ve istikrarlı olarak kabul edilir.
Yıldız Pazar Kriterleri
- Yüksek piyasa değeri
- Likidite ve işlem hacmi yüksek
- Finansal şeffaflık ve düzenli raporlama
Yıldız Pazar Hisseleri
Yıldız Pazar’da çok fazla sayıda hisse senedi bulunmaktadır. Öne çıkanlar aşağıdaki gibidir.
- Koç Holding (KCHOL)
- Sabancı Holding (SAHOL)
- Ereğli Demir Çelik (EREGL)
- Garanti Bankası (GARAN)
- Türk Hava Yolları (THYAO)
Ana Pazar
Ana Pazar, büyüklük olarak Yıldız Pazar’dan sonra gelen ve daha geniş bir şirket yelpazesine sahip pazardır. Orta ve büyük ölçekli şirketler, genellikle büyüme potansiyeli yüksek ancak Yıldız Pazar kriterlerini tam olarak karşılamayan şirketler bu pazarda işlem görür.
Ana Pazar Kriterleri
- Orta büyüklükte piyasa değeri
- Kabul edilebilir likidite düzeyi
- Şeffaf finansal veriler ve raporlama standartları
Ana Pazar Hisseleri
Ana Pazar’da çok fazla sayıda hisse senedi bulunmaktadır. Öne çıkanlar aşağıdaki gibidir.
- Alarko Holding (ALARK)
- Doğan Holding (DOHOL)
- Tekfen Holding (TKFEN)
- Sabancı Holding (SAHOL)
- Turkcell (TCELL)
Alt Pazar
Alt Pazar, daha küçük ölçekli ve finansal açıdan Yıldız ve Ana Pazarlara kıyasla daha düşük kriterleri karşılayan şirketlerin bulunduğu pazardır. Genellikle piyasa değeri düşük, işlem hacmi sınırlı ancak gelişme potansiyeli taşıyan şirket hisseleri burada bulunur.
Alt Pazar Kriterleri
- Düşük piyasa değeri
- Daha sınırlı likidite ve işlem hacmi
- Gelişme potansiyeli ve finansal büyüme hedefleri
Alt Pazar Hisseleri
Alt Pazar’da birçok hisse senedi işlem görmektedir. Öne çıkanlar aşağıdaki gibidir.
- Reysaş Gayrimenkul (RYGYO)
- Egeli & Co Yatırım Holding (EGCYH)
- Dagi Giyim (DAGI)
- İhlas Yayın Holding (IHYAY)
Gelişen İşletmeler Pazarı (GİP)
Gelişen İşletmeler Pazarı, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin sermaye piyasalarına giriş yapabilmesini kolaylaştırmak amacıyla oluşturulmuştur. Yeni kurulan ya da gelişmekte olan şirketlerin yatırımcılarla buluştuğu pazardır.
Gelişen İşletmeler Pazarı Kriterleri
- Genç ve büyüme potansiyeli yüksek şirketler
- Daha esnek finansal kriterler
- Yüksek risk ve potansiyel yüksek getiri
Yakın İzleme Pazarı
Yakın İzleme Pazarı, finansal açıdan sorunlu olan veya finansal raporlama yükümlülüklerini yerine getiremeyen şirketlerin hisselerinin işlem gördüğü özel bir pazardır. Bu pazardaki hisselerin risk düzeyi diğer pazarlara göre çok daha yüksektir.
Yakın İzleme Pazarı Kriterleri
- Finansal sorunları olan şirketler
- Düşük likidite
- Yüksek yatırım riski
Piyasa Öncesi İşlem Platformu (PÖİP)
Henüz belirli kriterleri tam olarak sağlayamayan ancak sermaye piyasalarına hazırlık aşamasında olan şirketlerin hisselerinin işlem gördüğü platformdur. Bu platformda şirketlerin halka arz öncesinde yatırımcı ilgisini ölçme fırsatı bulunur.
PÖİP Kriterleri:
- Sermaye piyasasına giriş hazırlığında olan şirketler
- Halka arz öncesi şirketlerin yatırımcılarla buluşması
- Daha düşük likidite ve daha yüksek risk
Emtia Pazarı
Emtia Pazarı, yatırımcıların doğrudan emtia ürünlerine yatırım yapabilmesini sağlayan sertifikaların işlem gördüğü özel bir pazardır. Bu pazarda, altın, gümüş gibi değerli madenlerin yanı sıra farklı emtia gruplarını temsil eden sertifikalar da işlem görebilir. Yatırımcılar, bu pazarda işlem yaparak emtiaların fiyat hareketlerinden yararlanabilirler. Emtia sertifikaları sayesinde fiziksel olarak emtiayı satın almak ve depolamak zorunda kalmadan yatırım yapılabilir.
Girişim Sermayesi Pazarı (GSP)
Büyüme potansiyeli taşıyan ancak finansmana ihtiyaç duyan şirketlerin, yalnızca nitelikli yatırımcılara yönelik olarak sermaye artırımı yoluyla fon temin edebilmeleri için oluşturulmuş özel bir piyasadır. Bu pazarda işlem görebilmek için şirketlerin belirli kriterleri sağlaması ve Borsa İstanbul’un onayını alması gerekir.
GSP’de işlem gören paylar halka arz edilmez; yalnızca profesyonel, kurumsal ya da yüksek gelirli yatırımcılar tarafından alınıp satılabilir. Bu yapı sayesinde, erken aşama veya gelişmekte olan girişimler, büyüme yolculuklarında ihtiyaç duydukları kaynağa ulaşırken, yatırımcılar da potansiyel yüksek getirili fırsatlara erişebilir.
